Rozdział 2 – Teoria

4. Różnice pomiędzy IT i OT w kontekście morskim

4.3. Porównanie IT i OT w kontekście morskim

Pomimo komplementarnej roli, jaką pełnią technologie IT i OT, niezbędne jest dokładne zrozumienie ich integracji ze względu na odmienne cele, wymagania operacyjne oraz charakterystykę obu obszarów.

Technologia IT koncentruje się przede wszystkim na zarządzaniu danymi oraz ich wykorzystaniu w celu usprawnienia procesów decyzyjnych i komunikacyjnych. Z kolei OT skupia się na sterowaniu i monitorowaniu procesów fizycznych, takich jak napęd statku czy obsługa ładunków, aby zapewnić efektywność operacyjną i bezpieczeństwo. Systemy IT są zazwyczaj wykorzystywane do celów analitycznych i administracyjnych, natomiast systemy OT są kluczowe dla bezpośredniego sterowania procesami operacyjnymi. Cyberbezpieczeństwo stanowi istotne wyzwanie w obszarze IT ze względu na zależność od sieci połączonych, co zwiększa ryzyko naruszeń danych i ataków. W przypadku OT głównym wyzwaniem jest utrzymanie niezawodności oraz działania w czasie rzeczywistym, zwłaszcza w trudnych warunkach morskich. Różnice te wynikają z odmiennych filozofii projektowania: systemy IT są regularnie aktualizowane w odpowiedzi na postęp technologiczny, podczas gdy systemy OT projektowane są z myślą o długotrwałej eksploatacji i ciągłym działaniu, często z wykorzystaniem komponentów starszego typu.

Sposoby interakcji dodatkowo odróżniają te dwa obszary. Systemy IT są projektowane z myślą o intensywnej interakcji z użytkownikiem, oferując interfejsy oraz panele sterowania służące do monitorowania i zarządzania. Systemy OT są natomiast w dużej mierze sterowane maszynowo i wymagają minimalnego udziału człowieka. Różnią się również podejścia do cyberbezpieczeństwa – IT koncentruje się głównie na zabezpieczeniach sieciowych, podczas gdy OT kładzie większy nacisk na fizyczne bezpieczeństwo urządzeń wbudowanych.

W nowoczesnych operacjach morskich integracja IT i OT przynosi istotne korzyści, ale jednocześnie wprowadza nowe zagrożenia. Zintegrowane rozwiązania, takie jak Zintegrowane Systemy Mostka (Integrated Bridge Systems – IBS), ilustrują połączenie zdolności analitycznych IT z mechanizmami sterowania OT, prowadząc do poprawy efektywności oraz jakości podejmowanych decyzji. Jednocześnie taka łączność naraża wcześniej odizolowane systemy OT na podatności charakterystyczne dla sieci IT. Ograniczenie tych ryzyk wymaga skoordynowanej strategii, która wykorzystuje mocne strony obu obszarów, jednocześnie minimalizując ich ograniczenia.

Poniżej przedstawiono szczegółowe porównanie systemów IT i OT na podstawie dokumentu NIST [4], przeanalizowanego w opracowaniu [3]

Tabela 2: Porównanie systemów OT i IT

Aspekt

Systemy IT

Systemy OT

Wymagania wydajnościowe


 

 

Działanie w systemach nierealistycznych czasowo, gdzie wystarczająca jest spójna reakcja.

Interakcja w sytuacjach awaryjnych ma mniejsze znaczenie.

Wdrażanie restrykcyjnych mechanizmów kontroli dostępu w celu zapewnienia bezpieczeństwa.

Działanie w czasie rzeczywistym, z reakcjami krytycznymi i wrażliwymi na czas.

Interakcja awaryjna jest kluczowa dla bezpieczeństwa i ciągłości operacyjnej.

Kontrola dostępu musi zapewniać bezpieczeństwo bez zakłócania interakcji człowiek–maszyna.

Dostępność i niezawodność


 

Ponowne uruchamianie systemów jest zazwyczaj akceptowalne.

Ograniczona dostępność może być akceptowalna w zależności od kontekstu.

Przestoje lub restart systemów są często niedopuszczalne ze względu na wymagania operacyjne.

Wysoka dostępność często wymaga systemów zapasowych.

Zarządzanie ryzykiem


 

 

Skupienie na poufności i integralności danych, z ograniczonym wpływem na bezpieczeństwo fizyczne.

Tolerancja błędów nie zawsze jest krytyczna.

Ryzyka obejmują głównie opóźnienia i drobne zakłócenia.

Priorytetem jest bezpieczeństwo fizyczne, nawet ponad ochroną danych.

Wysoka tolerancja błędów jest niezbędna dla uniknięcia poważnych zagrożeń.

Ryzyka obejmują zagrożenia bezpieczeństwa, szkody środowiskowe oraz utratę ładunku.

Eksploatacja systemów


 

Wykorzystanie powszechnie stosowanych systemów operacyjnych i prostych aktualizacji.

Automatyczne narzędzia wdrożeniowe ułatwiają utrzymanie.

Stosowanie systemów własnościowych złożonych aktualizacji zależnych od dostawcy.

Zmiany oprogramowania są wdrażane ostrożnie w celu zachowania integralności systemu.

Ograniczenia zasobów

Duża dostępność pamięci i mocy obliczeniowej.

Ograniczone zasoby utrudniają wdrażanie dodatkowych funkcjonalności.

 

Podsumowując, technologicznym fundamentem sektora morskiego są zarówno technologie informacyjne (IT), jak i technologie operacyjne (OT). IT wspiera operacje zorientowane na dane oraz komunikację, natomiast OT zapewnia bezpieczne i efektywne funkcjonowanie systemów fizycznych. Zrozumienie różnic pomiędzy tymi obszarami oraz skuteczne zarządzanie ich integracją ma kluczowe znaczenie dla wspierania innowacji, poprawy efektywności operacyjnej oraz ograniczania ryzyk cybernetycznych. Poprzez spójne planowanie strategii IT i OT interesariusze sektora morskiego mogą osiągnąć równowagę sprzyjającą odporności operacyjnej oraz postępowi technologicznemu.