Rozdział 7 – Teoria
3. Ubezpieczenie cybernetyczne i kwestie odpowiedzialności
3.1. Przegląd polis ubezpieczeń cybernetycznych
Ubezpieczenie cybernetyczne staje się istotnym elementem ograniczania strat finansowych wynikających z incydentów cybernetycznych w sektorze morskim. Polisy tego typu zazwyczaj obejmują:
• naruszenia ochrony danych oraz utratę informacji wrażliwych, w tym danych załogi i pasażerów,
• przerwy w działalności spowodowane cyberatakami, takie jak wstrzymanie operacji czy opóźnienia w przewozie ładunków,
• koszty dochodzeń informatyki śledczej, zapewnienia zgodności z przepisami oraz zarządzania komunikacją kryzysową,
• płatności okupu w przypadku ataków ransomware, a także koszty negocjacji i odzyskiwania danych,
• koszty obsługi prawnej oraz roszczenia odszkodowawcze wynikające z incydentów cybernetycznych, w tym roszczenia stron trzecich związane z utratą danych lub zakłóceniem usług,
• szkody reputacyjne oraz koszty działań public relations mających na celu odbudowę zaufania do dotkniętych incydentem przedsiębiorstw żeglugowych.
Ze względu na złożoność ryzyk cybernetycznych w sektorze morskim, armatorzy i operatorzy statków powinni szczegółowo analizować zakres polis ubezpieczeniowych, upewniając się, że odpowiadają one specyficznym zagrożeniom branżowym, wymogom regulacyjnym oraz ewoluującym technikom cyberataków.
Definicja i charakterystyka
Ubezpieczenie cybernetyczne jest stosunkowo nowym, coraz bardziej popularnym produktem finansowym, którego celem jest ochrona organizacji przed skutkami incydentów cyfrowych. Polisy te różnią się znacząco w zależności od ubezpieczyciela i charakterystyki klienta, jednak wszystkie mają na celu ograniczenie strat finansowych i wspieranie funkcjonowania organizacji w erze cyfrowej.
Zakres ochrony
Większość polis cybernetycznych obejmuje:
a) szkody własne (first-party damages)
● koszty przywracania systemów i danych po ataku,
● koszty przestojów w działalności i utraty przychodów,
● koszty powiadamiania osób, których dane zostały naruszone,
● koszty analiz informatyki śledczej oraz doradztwa kryzysowego,
● koszty działań PR i zarządzania reputacją,
● koszty zapłaty okupu (w przypadku ransomware),
b) szkody wobec osób trzecich (third-party damages)
● roszczenia klientów i partnerów biznesowych wynikające z naruszenia danych,
● koszty obrony prawnej i ugód,
● kary administracyjne i sankcje regulacyjne,
● naruszenia praw własności intelektualnej w środowisku cyfrowym.
Personalizacja polis i ocena ryzyka
Towarzystwa ubezpieczeniowe bardzo często przeprowadzają audyt bezpieczeństwa przed zawarciem umowy, oceniając m.in.:
● poziom zabezpieczeń IT (zapory sieciowe, szyfrowanie, kontrola dostępu),
● polityki zarządzania incydentami i reagowania,
● poziom przeszkolenia pracowników w zakresie zagrożeń cybernetycznych,
● historię wcześniejszych incydentów.
Taka ocena ryzyka jest niezbędna do optymalizacji kosztów polisy zarówno dla ubezpieczyciela, jak i klienta.
Typowe wyłączenia odpowiedzialności
Polisy cybernetyczne mogą nie obejmować:
● działań wojennych i cyberterroryzmu (chyba że wykupiono dodatkową klauzulę),
● umyślnych lub rażąco niedbałych działań pracowników,
● szkód wynikających z korzystania z nielegalnego oprogramowania,
● braku aktualizacji systemów i poprawek bezpieczeństwa (patch management).
Główni dostawcy ubezpieczeń cybernetycznych dla sektora morskiego
Wraz ze wzrostem zagrożeń cybernetycznych w sektorze żeglugowym i logistycznym portów, wiele wiodących firm ubezpieczeniowych opracowało specjalistyczne produkty dostosowane do branży morskiej. Należą do nich m.in.:
● Beazley plc – brytyjski ubezpieczyciel specjalizujący się w ubezpieczeniach cybernetycznych, morskich i reasekuracyjnych. Posiada około 8% udziału w globalnym rynku ubezpieczeń. W 2024 r. wprowadził Beazley Security, obejmujące usługi MXDR wspierające zarządzanie zagrożeniami cybernetycznymi.
● Hiscox Ltd – anglo-bermudzki ubezpieczyciel oferujący szeroki zakres ubezpieczeń specjalistycznych, w tym ryzyk morskich i cybernetycznych. Jako syndyk Lloyd’s of London zapewnia ochronę dla portów i operatorów terminali.
● WTW (Willis Towers Watson) – globalna firma doradcza i brokerska, która opracowała polisę CyNav dla portów i terminali, obejmującą m.in. przestoje operacyjne, odpowiedzialność wobec osób trzecich i zarządzanie kryzysowe.
● Gard – norweski ubezpieczyciel morski oraz największy członek International Group of P&I Clubs, oferujący ubezpieczenia P&I, morskie i energetyczne, w tym ochronę przed ryzykami cybernetycznymi.
● Skuld – międzynarodowy klub P&I z siedzibą w Oslo, specjalizujący się w ubezpieczeniach odpowiedzialności cywilnej, obrony prawnej i ryzyk offshore, z możliwością rozszerzenia o cyberbezpieczeństwo.
● Colonnade Insurance S.A. – ubezpieczyciel oferujący polisę Cyber Guard, obejmującą m.in. szkody wynikające z phishingu i socjotechniki oraz koszty przywracania systemów IT, możliwą do dostosowania do potrzeb branży morskiej.