Κεφάλαιο 4 - Θεωρία
2. Αξιολόγηση κινδύνων και σχέδια διαχείρισης
Η αξιολόγηση κινδύνου κυβερνοασφάλειας αποτελεί κρίσιμο μέρος της διατήρησης της κυβερνοασφάλειας στα πλοία, βοηθώντας στον εντοπισμό, την αξιολόγηση και την αντιμετώπιση των κινδύνων που σχετίζονται τόσο με τα συστήματα πληροφορικής (IT) όσο και με τα συστήματα επιχειρησιακής τεχνολογίας (OT) επί του πλοίου (Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός, 2017). Σε αυτή τη διαδικασία αξιολογούνται συστηματικά οι πιθανές απειλές, τα τρωτά σημεία, οι επιπτώσεις και οι πιθανότητες, ενώ καθορίζονται τα κατάλληλα μέτρα αντιμετώπισης των κινδύνων. Η αξιολόγηση κινδύνων δεν είναι ένα γεγονός που πραγματοποιείται μία φορά, αλλά μια συνεχής διαδικασία που πρέπει να επαναλαμβάνεται περιοδικά ώστε να συμβαδίζει με τις εξελισσόμενες απειλές και τεχνολογίες.
Στο πλαίσιο αυτό, είναι απαραίτητη μια δομημένη προσέγγιση, η οποία περιλαμβάνει τέσσερις βασικές φάσεις: τις δραστηριότητες πριν την αξιολόγηση, την αξιολόγηση του πλοίου, την ανασκόπηση - αναφορά και την ενημέρωση από τον κατασκευαστή. Κάθε φάση βασίζεται στην προηγούμενη, εξασφαλίζοντας μια ολοκληρωμένη και αποτελεσματική αξιολόγηση των κινδύνων. Επιπλέον, οι αξιολογήσεις κινδύνου από τρίτους προσφέρουν εξειδικευμένη τεχνογνωσία, βοηθώντας τους οργανισμούς να κατανοήσουν καλύτερα το επίπεδο κυβερνοασφάλειάς τους.
Η παρούσα ενότητα παρουσιάζει τα βασικά στοιχεία που εμπλέκονται στη διαδικασία αξιολόγησης κινδύνου, από την αρχική προετοιμασία έως τη λεπτομερή αναφορά και τη συνεχή συνεργασία με τους κατασκευαστές συστημάτων. Παρέχει έναν οδηγό για τους πλοιοκτήτες και τους διαχειριστές ώστε να προστατεύσουν τα περιουσιακά τους στοιχεία και να διασφαλίσουν την ανθεκτικότητα των συστημάτων κυβερνοασφάλειας.
Αξιολόγηση Κινδύνων: Κατανόηση της Σχέσης Μεταξύ Παραγόντων Επίδρασης
Η ολοκληρωμένη αξιολόγηση κινδύνου ξεκινά μόνο αφού αναλυθούν οι απειλές, τα τρωτά σημεία, οι επιπτώσεις και οι πιθανότητες. Πρόκειται για μια συνεχή διαδικασία που πρέπει να επαναλαμβάνεται τακτικά ώστε τα ευρήματα να είναι επικαιροποιημένα. Ο κίνδυνος προσδιορίζεται πολλαπλασιάζοντας την πιθανότητα ενός γεγονότος με την πιθανή του επίπτωση.
Οι Τέσσερις Φάσεις της Αξιολόγησης Κινδύνων
1η Φάση: Δραστηριότητες πριν την Αξιολόγηση
Οι αξιολογήσεις κινδύνων εφαρμόζονται τόσο σε νέα όσο και σε υφιστάμενα πλοία, όπως μεταχειρισμένα πλοία που εντάσσονται στον στόλο. Οι αξιολογήσεις κυβερνοκινδύνων είναι σύνθετες και μπορεί να απαιτούν βοήθεια από τρίτους. Ακολουθούν ορισμένες δραστηριότητες πριν την αξιολόγηση:
- Ανασκόπηση της τεκμηρίωσης των συστημάτων IT και OT για την αξιολόγηση των πιθανών επιπτώσεων, όπως η χρήση του μοντέλου CIA.
- Εντοπισμός βασικών κατασκευαστών κρίσιμου εξοπλισμού βάσει κινδύνου.
- Εδραίωση σχέσεων με υπεύθυνους κυβερνοασφάλειας στους συγκεκριμένους κατασκευαστές.
- Ανασκόπηση της τεκμηρίωσης συντήρησης και υποστήριξης του πλοίου.
- Εξέταση των συμβατικών υποχρεώσεων για τη συντήρηση IT/OT.
2η Φάση: Αξιολόγηση του πλοίου
Η αξιολόγηση κινδύνων εξετάζει συστηματικά τους κινδύνους του συστήματος. Λαμβάνει υπόψη τις απειλές, τα τρωτά σημεία, τις πιθανότητες και τις επιπτώσεις, αναλύοντας κάθε σύστημα ξεχωριστά. Για την ακρίβεια της διαδικασίας, είναι απαραίτητη η γνώση της λειτουργικότητας του συστήματος, των ροών δεδομένων και των συνδέσεων (ενσύρματων και ασύρματων). Αυτή η φάση ενδέχεται να απαιτεί τη συμβολή διαφόρων στελεχών της εταιρείας, κατασκευαστών εξοπλισμού και εξωτερικών εμπειρογνωμόνων κυβερνοασφάλειας. Οποιαδήποτε σύνδεση συστήματος, όπως ένας κοινόχρηστος εκτυπωτής δικτύου, μπορεί να αποτελέσει τρωτό σημείο. Οι αξιολογήσεις κινδύνου πραγματοποιούνται για κάθε σύστημα, αλλά πρέπει να προσεγγίζονται ολιστικά, λαμβάνοντας υπόψη τα διασυνδεδεμένα συστήματα και την οικονομική απόδοση των μέτρων αντιμετώπισης. Η αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει την ανασκόπηση της διαμόρφωσης όλης της δομής κυβερνοασφάλειας, όπως firewall, δρομολογητές και άλλες τεχνολογίες ασφαλείας.
3η Φάση: Ανασκόπηση και Αναφορά
Το τελικό έγγραφο αξιολόγησης κινδύνων πρέπει να είναι λεπτομερές και συνεκτικό, καταγράφοντας τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούνται και αντιμετωπίζονται οι κίνδυνοι. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται, αξιολογώντας τα διάφορα μέτρα αντιμετώπισης για τον προσδιορισμό της βέλτιστης λύσης ως προς τις νομικές απαιτήσεις, την ανοχή κινδύνου, τη δυνατότητα υλοποίησης και το κόστος. Για αξιολογήσεις που διενεργούνται από τρίτους, η αναφορά συνήθως περιλαμβάνει τα ακόλουθα:
- Συνοπτική παρουσίαση των ευρημάτων, συστάσεων και του προφίλ ασφαλείας του πλοίου.
- Τεχνικά ευρήματα, όπως τα τρωτά σημεία και τις πιθανές επιπτώσεις τους.
- Κατάλογο με ιεραρχημένες ενέργειες βάσει αποτελεσματικότητας, κόστους και δυνατότητας εφαρμογής.
- Συμπληρωματικά δεδομένα με τεχνικές λεπτομέρειες και αποτελέσματα δοκιμών διείσδυσης.
- Παραρτήματα με καταγραφή δραστηριοτήτων και εργαλείων που χρησιμοποιήθηκαν στη διάρκεια της αξιολόγησης.