Κεφάλαιο 8 - Θεωρία

3. Διασφάλιση τεχνολογιών επόμενης γενιάς

Τα αυτόνομα ναυτιλιακά συστήματα θέτουν διάφορες προκλήσεις ασφάλειας για τους φορείς εκμετάλλευσής τους. Αν η ασφάλεια του πλοίου ή των κρίσιμων συστημάτων του τεθεί σε κίνδυνο, αργά ή γρήγορα μειώνεται και το επίπεδο ασφάλειας λειτουργίας. Κάθε εμπορικό πλοίο αναμένεται ότι συνεχίζει τη λειτουργία του κανονικά υπό όλες τις προβλέψιμες συνθήκες και τα αυτόνομα πλοία δεν αποτελούν εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. Είναι γνωστό ότι η καθιέρωση αυτόνομων συστημάτων είναι ευνοϊκή, καθώς θεωρείται ότι αυξάνει την ασφάλεια. Εφόσον πράγματι αυξάνεται η ασφάλεια, τότε η επιχειρησιακή προστασία από εξωτερικές απειλές καθίσταται προϋπόθεση για την εμπορική επιτυχία.

Τα αυτόνομα συστήματα επί του πλοίου, ή ακόμη και το ίδιο το αυτόνομο πλοίο, δεν θα πρέπει να διαφέρουν από τα συμβατικά συστήματα πλοίων όσον αφορά την κυβερνοασφάλεια ή την ασφάλεια έναντι κυβερνοαπειλών. Οι κύριοι κίνδυνοι παραμένουν ουσιαστικά οι ίδιοι, αλλά η απουσία ανθρώπινου παράγοντα στις επιχειρησιακές δραστηριότητες καθιστά υπεύθυνους κυρίως τους σχεδιαστές των συστημάτων για τη διαχείριση των κινδύνων. Στην περίπτωση των αυτόνομων συστημάτων, πολλές αποφάσεις που καθορίζουν την επιχειρησιακή ασφάλεια και προστασία λαμβάνονται κατά τη φάση του σχεδιασμού των συστημάτων.

Οι κίνδυνοι της ενσωμάτωσης των πιο σύγχρονων τεχνολογιών σε κρίσιμες για την ασφάλεια ναυτιλιακές λειτουργίες οφείλονται στο χαμηλό επίπεδο πραγματικής εμπειρίας. Η μοντελοποίηση και οι δοκιμές «επί χάρτου» των συστημάτων είναι αναμφίβολα απαραίτητες, όμως η σύνθετη φύση των συστημάτων απαιτεί μια συστημική - θεωρητική προσέγγιση, σύμφωνα με την οποία ένα σύστημα μπορεί να αποτύχει ακόμη και όταν όλα τα επιμέρους στοιχεία του λειτουργούν ακριβώς όπως σχεδιάστηκαν. Το ζήτημα έγκειται στο πλαίσιο λειτουργίας. Όσο πιο σύνθετο είναι ένα σύστημα, τόσο περισσότερα πιθανά πλαίσια λειτουργίας υπάρχουν, ιδιαίτερα όταν μεταβάλλονται οι περιβαλλοντικές συνθήκες. Κάθε στοιχείο του συστήματος ενεργεί βάσει της εκάστοτε κατάστασης, δημιουργώντας ένα σενάριο που καθορίζει τη δράση του επόμενου στοιχείου, το οποίο με τη σειρά του δίνει εντολή σε άλλο ενεργό στοιχείο να αντιδράσει. Τελικά, ο αριθμός των πιθανών εκβάσεων είναι σχεδόν απεριόριστος. Ανεξάρτητα από το πόσο καλά έχει σχεδιαστεί ένα σύστημα, σε ένα σύνθετο περιβάλλον μια σωστή ενέργεια από ένα στοιχείο μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφικό αποτέλεσμα.


Σχήμα 22: Σύστημα αυτόνομου ελέγχου γέφυρας

(Lahtinnen, 2024)

Στο παραπάνω σχήμα, κάθε λευκό πλαίσιο υποδηλώνει ένα μήνυμα δεδομένων που διακινείται εντός ενός συστήματος. Ταυτόχρονα, κάθε λευκό πλαίσιο αντιπροσωπεύει μια απειλή για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο κατά τη μεταφορά δεδομένων μεταξύ των στοιχείων του συστήματος. Η σκόπιμη παρεμβολή στο GPS αποτελεί πλέον αντικείμενο συζήτησης. Αυτή η πρόκληση αποτελεί παράδειγμα μιας κατάστασης όπου δεν μπορούμε να εξαλείψουμε τη βασική αιτία του κινδύνου. Μπορούμε μόνο να αυξήσουμε την εφεδρεία και να διασφαλίσουμε τον έγκαιρο εντοπισμό του προβλήματος μόλις αυτό εκδηλωθεί. Αυτό αποτελεί επίσης ένα θέμα εξίσου σοβαρό τόσο στα αυτόνομα όσο και στα συμβατικά σκάφη.