2. Συνήθεις κυβερνοαπειλές

Ορισμός του κακόβουλου λογισμικού

Το malware αναφέρεται σε λογισμικό που έχει σχεδιαστεί με δόλιες προθέσεις, συμπεριλαμβανομένης της καταστροφής συστημάτων, της κλοπής δεδομένων και της διατάραξης λειτουργιών (Stallings & Brown, 2018). Στις ναυτιλιακές λειτουργίες, το malware μπορεί να θέσει σε κίνδυνο κρίσιμα συστήματα του πλοίου, όπως τα συστήματα πλοήγησης, προώθησης και επικοινωνίας.

Ιοί

Οι ιοί εξαπλώνονται εισχωρώντας σε νόμιμο λογισμικό ή αρχεία και μεταδίδονται όταν εκτελείται το προσβεβλημένο αρχείο (Mitropoulos et al., 2017). Οι ιοί μεταδίδονται μέσω USB drive που χρησιμοποιούνται για ενημερώσεις συστημάτων, μολυσμένων συνημμένων email που λαμβάνονται στις θύρες ή λήψεων λογισμικού στα δίκτυα των πλοίων. Οι εν λόγω ιοί διαταράσσουν τα ναυτιλιακά συστήματα, καταστρέφουν δεδομένα φορτίου ή προκαλούν συνθήκες άρνησης υπηρεσίας (DoS).

Οι ιοί συχνά προσκολλώνται σε εκτελέσιμα αρχεία και ενεργοποιούνται μόνο όταν το αρχείο εκτελείται. Μόλις ενεργοποιηθούν αναπαράγονται, προσβάλλοντας άλλα συστήματα και πιθανόν αντικαθιστούν λογισμικό ζωτικής σημασίας του πλοίου. Αυτό ενδεχομένως να διαταράξει τις λειτουργίες και να οδηγήσει σε σημαντική διακοπή λειτουργίας ή ακόμα και σε κινδύνους για την ασφάλεια εάν επηρεαστούν τα συστήματα πλοήγησης.

  • Παράδειγμα: Μία επίθεση ιού που καταγράφηκε το 2017 στο MCAD στόχευσε το σύστημα εφοδιαστικής ενός λιμένα, προκαλώντας την αλλοίωση των εγγράφων φορτίου και σημαντικές λειτουργικές καθυστερήσεις. Ο ιός εισήλθε μέσω ενός μη ενημερωμένου σταθμού εργασίας εργαζομένου.
  • Αντιμετώπιση: Τακτική ενημέρωση του λογισμικού και περιορισμός της χρήσης εξωτερικών συσκευών όπως USB drives στα συστήματα του πλοίου.
Σκουλήκια Υπολογιστή (Worms)

Τα Σκουλήκια Υπολογιστή είναι αυτόνομο λογισμικό που αναπαράγεται και εξαπλώνεται σε δίκτυα χωρίς να χρειάζεται αρχείο-ξενιστής ή παρέμβαση χρήστη (Kim & Solomon, 2020). Στα ναυτιλιακά συστήματα, τα σκουλήκια εκμεταλλεύονται τα τρωτά σημεία στα συστήματα OT του πλοίου, όπως παρωχημένα πρωτόκολλα σε συστήματα διαχείρισης κινητήρα, και διαπερνούν συνδεδεμένα δίκτυα. Εξαπλώνονται μέσω δορυφορικών συνδέσεων ή θυρών Wi-Fi, διαταράσσοντας τα συστήματα επικοινωνίας ή ελέγχου του πλοίου.

  • Παράδειγμα: Το περιστατικό "MaritimeWorm" του MCAD αφορούσε ένα σκουλήκι που εκμεταλλευόταν αδύναμους κωδικούς στο δορυφορικό σύστημα επικοινωνιών ενός πλοίου. Το σκουλήκι διατάραξε τα συστήματα email επί του πλοίου, καθυστερώντας την επικοινωνία με τις λιμενικές αρχές.
  • Αντιμετώπιση: Οι αυστηρές πολιτικές κωδικών πρόσβασης σε συνδυασμό με την τμηματοποίηση του δικτύου συμβάλλουν στην πρόληψη της εξάπλωσης των σκουληκιών.
Δούρειοι Ίπποι (Trojan Horses)

Ο Δούρειος Ίππος μεταμφιέζεται σε νόμιμο λογισμικό, παραπλανώντας τους χρήστες ώστε να τον εγκαταστήσουν (Whitman & Mattord, 2019). Για παράδειγμα, μέλη του πληρώματος ή προσωπικό λιμένα μπορεί, χωρίς να το γνωρίζουν, να εγκαταστήσουν έναν Δούρειο Ίππο που εμφανίζεται ως ενημέρωση συστήματος πλοήγησης. Αφού εγκατασταθούν, οι Δούρειοι Ίπποι δημιουργούν κερκόπορτες, επιτρέποντας τη μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση σε ευαίσθητα δεδομένα του πλοίου, όπως σχέδια ταξιδιού ή δηλωτικά φορτίου, ή ενεργοποιούν επιθέσεις ransomware (λυτρισμικό). Σε αντίθεση με τους ιούς και τα σκουλήκια, οι Δούρειοι Ίπποι δεν αναπαράγονται αυτόματα, αλλά εξαπλώνονται μέσω σκόπιμων ανθρώπινων ενεργειών, όπως η λήψη αρχείων από μη επαληθευμένες πηγές.

  • Παράδειγμα: Το 2020, το MCAD κατέγραψε επίθεση Δούρειου Ίππου που διέβρωσε το λογισμικό ECDIS ενός πλοίου. Οι επιτιθέμενοι χρησιμοποίησαν τον Ίππο για απομακρυσμένη πρόσβαση στα ναυτιλιακά συστήματα, θέτοντας το πλοίο σε κίνδυνο πειρατείας.
  • Αντιμετώπιση: Επαλήθευση της προέλευσης όλων των ενημερώσεων λογισμικού και χρήση κρυπτογραφικών υπογραφών για εξασφάλιση γνησιότητας.