Εντοπισμός Κυβερνοκινδύνων και Τρωτών Σημείων
8. Μελέτη Περίπτωσης: NotPetya Malware
Το 2017, η Maersk δέχτηκε επίθεση από το malware NotPetya. Το NotPetya συνδύαζε δύο ισχυρά και ιδιαίτερα επιθετικά εργαλεία hacking: το EternalBlue, το οποίο είχε κλαπεί από την Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ (NSA) το 2017, και το Mimikatz, που δημιουργήθηκε από έναν Γάλλο ερευνητή το 2011.
Το EternalBlue ήταν προϊόν της Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας (NSA), της υπηρεσίας πληροφοριών σημάτων και επικοινωνιών των Ηνωμένων Πολιτειών, με σκοπό τον εντοπισμό τρωτών σημείων στα λειτουργικά συστήματα Windows. Η NSA εντόπισε αυτό το τρωτό σημείο ως ένα σφάλμα στην 1η έκδοση του Server Message Block (SMBv1), ένα πρωτόκολλο επικοινωνίας για κοινή πρόσβαση μεταξύ συσκευών δικτύου. Η υπηρεσία εκμεταλλεύτηκε αυτό το σφάλμα για να εκτελεί αυθαίρετο κώδικα σε συσκευές Windows. Για πέντε χρόνια, η NSA επέλεξε να κρατήσει αυτό το πρόγραμμα εκμετάλλευσης τρωτότητας, που ονομάστηκε EternalBlue, μυστικό. Τον Απρίλιο του 2017, η ίδια η NSA παραβιάστηκε και το EternalBlue διέρρευσε. Παρόλο που η Microsoft είχε κυκλοφορήσει ενημερώσεις για νεότερα λειτουργικά συστήματα Windows πριν από τη διαρροή, τα παλαιότερα συστήματα έλαβαν ενημερώσεις μόνο μετά τη διαρροή, ενώ οι ακόμη παλαιότερες εκδόσεις των Windows δεν έλαβαν καμία ενημέρωση.
Όπως και το EternalBlue, το Mimikatz δημιουργήθηκε αρχικά για άλλους σκοπούς. Ένας Γάλλος προγραμματιστής, ο Benjamin Delpy, το ανέπτυξε ως εξακρίβωση της δυνατότητας υλοποίησης για να δείξει ότι οι κωδικοί πρόσβασης των Windows μπορούσαν να ανακτηθούν από τη μνήμη του συστήματος, δίνοντας στους επιτιθέμενους τη δυνατότητα επαναλαμβανόμενης πρόσβασης σε μια παραβιασμένη συσκευή. Η λειτουργία WDigest, που διευκόλυνε τους χρήστες οργανισμών να παραμένουν συνδεδεμένοι, αποτέλεσε το «αδύναμο σημείο» στην ασφάλεια των κωδικών Windows. Ο Delpy τελικά αναγκάστηκε να αποκαλύψει τον κώδικα του Mimikatz, το οποίο στη συνέχεια έγινε ένα τυπικό εργαλείο για χάκερ.
Με τον συνδυασμό των Mimikatz και EternalBlue στο NotPetya, το μόνο που χρειάζονταν οι επιτιθέμενοι ήταν να εγκαταστήσουν το malware και να το αφήσουν να εξαπλωθεί. Το σημείο εισόδου ήταν η Intellect Service, μια τοπική ουκρανική εταιρεία λογισμικού. Το προϊόν της, M.E.Doc, το οποίο χρησιμοποιούνταν από περίπου 1 εκατομμύριο ουκρανικές επιχειρήσεις (το 80% των επιχειρήσεων στην Ουκρανία) για την πληρωμή φόρων, αποτέλεσε το μέσο της επίθεσης. Οι επιτιθέμενοι φέρεται να έκλεψαν τον κωδικό πρόσβασης ενός υπαλλήλου και να εκμεταλλεύτηκαν έναν διακομιστή που δεν είχε ενημερωθεί για τέσσερα χρόνια. Αναβάθμισαν τα δικαιώματα του χρήστη σε επίπεδο διαχειριστή και ενσωμάτωσαν πολλαπλές «κερκόπορτες» στις ενημερώσεις λογισμικού της εταιρείας. Οι πελάτες που λάμβαναν αυτές τις ενημερώσεις μολύνονταν εν αγνοία τους, διαδίδοντας περαιτέρω το malware.
Το M.E.Doc ήταν εγκατεστημένο σε έναν υπολογιστή της Maersk στην Ουκρανία με παρωχημένο λειτουργικό σύστημα που δεν υποστηριζόταν πλέον από τη Microsoft. Μόλις αυτό το μηχάνημα μολύνθηκε, το NotPetya παρέλυσε γρήγορα τα συστήματα της Maersk σε γραφεία και λιμένες παγκοσμίως. Οι υπολογιστές απενεργοποιήθηκαν σχεδόν ταυτόχρονα, αφήνοντας το προσωπικό IT ανίκανο να συντονίσει άμυνα. Παρόλο που το NotPetya εμφάνιζε μήνυμα λύτρων ζητώντας πληρωμή για την αποκρυπτογράφηση των αρχείων, η επίθεση ήταν στην πραγματικότητα καταστροφική. Τα δεδομένα που επηρεάστηκαν από το NotPetya καταστράφηκαν μόνιμα και δεν μπορούσαν ποτέ να ανακτηθούν.