3. Typowe cyberataki

Definicja ataków rozpoznawczych

Ataki rozpoznawcze (reconnaissance) polegają na gromadzeniu informacji o systemie celu w celu zidentyfikowania podatności, które mogą zostać później wykorzystane (Easttom, 2018). W branży morskiej ataki tego typu często dotyczą systemów takich jak Automatyczny System Identyfikacji (AIS) oraz Zintegrowane Systemy Mostka (Integrated Bridge Systems – IBS).

Techniki stosowane w atakach rozpoznawczych
  1. Mapowanie adresów IP: Podmioty stanowiące zagrożenie wykorzystują narzędzia takie jak nslookup i whois do identyfikacji zakresów IP firm żeglugowych.
  2. Skanowanie ping (ping sweeps): Narzędzia takie jak fping systematycznie skanują adresy IP w celu wykrycia aktywnych systemów na jednostkach.
  3. Skanowanie portów: Atakujący używają narzędzi skanujących do identyfikacji otwartych portów oraz usług uruchomionych na systemach pokładowych.

Przykładowy atak

  • Incydent: Atak rozpoznawczy z 2019 roku opisany w MCAD był wymierzony w infrastrukturę IT firmy żeglugowej. Atakujący zmapowali publicznie dostępne adresy IP przedsiębiorstwa, co ostatecznie doprowadziło do ataku ransomware na system zarządzania ładunkami.
  • Ograniczanie ryzyka: Wdrażać zapory sieciowe w celu ograniczenia widoczności publicznych adresów IP oraz stosować systemy wykrywania włamań do monitorowania podejrzanych aktywności skanowania.

Ataki dostępu wykorzystują podatności systemów w celu uzyskania nieautoryzowanego dostępu do danych wrażliwych lub operacji (Chapple & Seidl, 2021). Są one szczególnie krytyczne w sektorze morskim, ponieważ mogą prowadzić do kompromitacji systemów nawigacji, obsługi ładunków lub napędu.

Rodzaje ataków dostępu

Ataki na hasła: Wykorzystują słabe hasła lub ponowne używanie tych samych danych uwierzytelniających. Metody brute-force mogą być ukierunkowane na konta załogi w sieciach statkowych lub poświadczenia administracyjne w systemach IT portów.

Przykład: W 2018 roku atak odnotowany w MCAD wykorzystał techniki brute-force do przejęcia sieci Wi-Fi statku, umożliwiając dostęp do wrażliwych danych załogi i pasażerów.

Wykorzystanie zaufania: Atakujący wykorzystują relacje zaufania pomiędzy systemami. Mogą np. przejąć mniej zabezpieczoną sieć obiektu portowego i wykorzystać ją jako punkt wejścia do bardziej wrażliwych systemów statku. Przykładowo, skompromitowany system terminala może zostać użyty do infiltracji oprogramowania zarządzania ładunkami na jednostce.

Przykład: W 2021 roku napastnik skompromitował system IT portu i, wykorzystując relację zaufania, uzyskał dostęp do systemów nawigacyjnych statków zacumowanych w porcie.

Przekierowanie portów: Polega na przekierowywaniu ruchu przez skompromitowany system w celu maskowania ataków. Podmioty stanowiące zagrożenie mogą wykorzystywać przejęte systemy lądowe jako platformę do atakowania statków. Przykładowo mogą nadużyć niezabezpieczonego zdalnego dostępu, aby przeniknąć do pokładowych systemów nawigacyjnych.

Przykład: Wykorzystanie SSH na skompromitowanej stacji brzegowej do niejawnego dostępu do systemów sterowania statku.

Ataki typu Man-in-the-Middle (MitM): Polegają na przechwytywaniu i modyfikacji komunikacji.

Przykład: W 2020 roku atakujący przechwycili komunikację AIS, dostarczając fałszywe dane pozycyjne i doprowadzając do sytuacji bliskich kolizji.

Ataki odmowy usługi

Ataki typu odmowa usługi (Denial of Service – DoS) w domenie morskiej zakłócają komunikację pomiędzy systemami pokładowymi, operacjami portowymi oraz infrastrukturą lądową. Celem ataków DoS jest przeciążenie systemu w taki sposób, aby stał się niedostępny dla uprawnionych użytkowników (Kizza, 2020). W sektorze morskim ataki DoS mogą zakłócać kluczowe działania pokładowe, w tym nawigację i łączność. Przykładowo atak DoS może unieruchomić ECDIS, pozostawiając jednostkę bez możliwości bezpiecznej nawigacji w obszarach o dużym natężeniu ruchu.

Ataki DoS mogą być również wykorzystywane do przeciążania platform logistycznych w portach poprzez zużycie ich zasobów. Może to opóźniać harmonogramy cumowania, zakłócać operacje załadunku i rozładunku oraz powodować efekt kaskadowy w globalnych operacjach żeglugowych.

W celu ograniczania takich ryzyk kluczowe jest utrzymywanie aktualnych mechanizmów obrony cybernetycznej, wdrażanie segmentacji sieci oraz regularne prowadzenie ocen podatności w systemach IT i OT.

Rozproszone ataki odmowy usługi (DDoS)

Ataki DDoS są szczególnie szkodliwe w sektorze morskim, ponieważ wykorzystują botnety złożone z przejętych systemów do atakowania infrastruktury morskiej. Przykładowo aktor zagrożeń może użyć botnetu do zalania ruchem sieci firmy żeglugowej, paraliżując komunikację pomiędzy statkami a centralą w trakcie krytycznych operacji. W kontekście morskim może to sparaliżować logistykę portu lub zakłócić systemy łączności jednostki.

  • Przykład: W 2019 roku atak DDoS odnotowany w MCAD był wymierzony w system zarządzania portem, co doprowadziło do całkowitego wstrzymania operacji załadunkowych na 12 godzin.
  • Ograniczanie ryzyka: Stosować load balancery do rozkładania ruchu oraz korzystać z chmurowych usług ochrony przed DDoS w celu ograniczania ataków na dużą skalę.

Zrozumienie charakteru i wpływu zagrożeń cybernetycznych jest kluczowe dla specjalistów sektora morskiego. Złośliwe oprogramowanie, ataki rozpoznawcze, nieautoryzowany dostęp oraz ataki DoS stanowią odmienne wyzwania dla operacji statków i portów. Wdrażanie proaktywnych środków ochrony, takich jak regularne aktualizacje, szyfrowanie oraz silne mechanizmy kontroli dostępu, pozwala skutecznie ograniczać te ryzyka. Rzeczywiste incydenty opisane w Maritime Cyber Attack Database podkreślają znaczenie czujności oraz gotowości w ochronie systemów morskich.