3. Ασφάλιση για Κυβερνοκινδύνους και Ζητήματα Ευθύνης

3.2. Ζητήματα Ευθύνης και Παραβιάσεις Κυβερνοασφάλειας

Οι ναυτιλιακοί φορείς πρέπει να αξιολογούν διεξοδικά τους κινδύνους ευθύνης σε σχέση με παραβιάσεις κυβερνοασφάλειας. Η μη συμμόρφωση με κανονισμούς κυβερνοασφάλειας, όπως αυτοί του IMO και του GDPR, μπορεί να επιφέρει σημαντικές κυρώσεις, νομικές ενέργειες και ζημία στη φήμη. Οι κυβερνοεπιθέσεις που προκαλούν οικονομική ή επιχειρησιακή ζημία σε τρίτους ενδέχεται να οδηγήσουν σε νομικές αξιώσεις από πελάτες, συνεργάτες ή ενδιαφερόμενους φορείς, όπως όσους σχετίζονται με διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, καθυστερήσεις φορτίων ή περιβαλλοντικούς κινδύνους. Επιπλέον, οι συμβατικές συμφωνίες, όπως τα ναυλοσύμφωνα, τα ασφαλιστήρια συμβόλαια και οι συμφωνίες με προμηθευτές, συχνά περιλαμβάνουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις για την κυβερνοασφάλεια και η μη συμμόρφωση μπορεί να προκαλέσει οικονομικές ποινές ή διαμάχες. Οι παραβιάσεις δεδομένων που αφορούν πληροφορίες πληρώματος ή επιβατών συνεπάγονται περαιτέρω κινδύνους, με αποτέλεσμα ενδεχομένως αγωγές, αξιώσεις αποζημίωσης και εποπτικό έλεγχο βάσει νόμων για την προστασία δεδομένων. Τέλος, οι οργανισμοί που δεν εφαρμόζουν επαρκή μέτρα κυβερνοασφάλειας μπορεί να θεωρηθούν υπεύθυνοι για αμέλεια. Η απόδειξη δέουσας επιμέλειας μέσω προληπτικών πρακτικών ασφάλειας και συμμόρφωσης με τα πρότυπα του κλάδου είναι απαραίτητη για τον μετριασμό αυτών των κινδύνων (IACS, 2021).

Ρυθμιστική Ευθύνη

Με την καθιέρωση σύγχρονων κανονισμών προστασίας δεδομένων, όπως ο GDPR (ΕΕ), ο CCPA (ΗΠΑ) και ο LGPD (Βραζιλία), η ευθύνη των οργανισμών για την προστασία προσωπικών δεδομένων αυξάνεται σημαντικά. Οι εταιρείες πρέπει να εφαρμόζουν κατάλληλα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα, να αναφέρουν παραβιάσεις δεδομένων εντός 72 ωρών όπως απαιτεί ο GDPR και να παρέχουν στα άτομα τη δυνατότητα πρόσβασης, τροποποίησης και διαγραφής των προσωπικών τους πληροφοριών.

Ευθύνη βάσει συμβάσεων και μεταξύ οργανισμών

Οι σύγχρονες εταιρείες συνεργάζονται συχνά με δεκάδες εξωτερικούς παρόχους υπηρεσιών πληροφορικής, νέφους ή πληρωμών. Κάθε τέτοια συνεργασία απαιτεί συμφωνία επεξεργασίας δεδομένων (DPA) και σαφή ορισμό του πεδίου ευθύνης.

Μια συμφωνία επεξεργασίας δεδομένων συμβατή με τον GDPR πρέπει να περιλαμβάνει τα εξής:

  • Εξήγηση για το ποιος είναι ο υπεύθυνος επεξεργασίας δεδομένων.
  • Εξήγηση για το ποιος εκτελεί την επεξεργασία των δεδομένων.
  • Ορισμό του αντικειμένου και της διάρκειας της επεξεργασίας δεδομένων.
  • Καθορισμό της φύσης και του σκοπού της επεξεργασίας δεδομένων.
  • Περιγραφή του τύπου των προσωπικών δεδομένων που διαχειρίζεται η εταιρεία και των κατηγοριών προσώπων στα οποία αναφέρονται αυτά τα δεδομένα.
  • Ορισμό των υποχρεώσεων και δικαιωμάτων του υπευθύνου επεξεργασίας.
  • Δήλωση από τον εκτελούντα την επεξεργασία που προσδιορίζει τις υποχρεώσεις του.

Πρότυπα Κοινής Ευθύνης

Στην υπολογιστική νέφους εφαρμόζεται το μοντέλο κοινής ευθύνης, σύμφωνα με το οποίο η ευθύνη για την ασφάλεια κατανέμεται μεταξύ του παρόχου υπηρεσιών και του πελάτη. Ο πάροχος ευθύνεται για τη φυσική ασφάλεια των κέντρων δεδομένων, της υλικοτεχνικής υποδομής και του βασικού λογισμικού (π.χ. ενημερώσεις συστήματος). Ο πελάτης, αφετέρου, ευθύνεται για τη διαχείριση της πρόσβασης στα συστήματα, τη ρύθμιση της ασφάλειας, την ενημέρωση του λογισμικού που εκτελείται στους μισθωμένους πόρους, καθώς και για την προστασία των δεδομένων που μεταφέρονται ή αποθηκεύονται στο νέφος.

Αυτή η κατανομή ευθυνών απαιτεί τη στενή συνεργασία μεταξύ των δύο πλευρών και τη σαφή κατανόηση των αρμοδιοτήτων - κάτι που αποτελεί συχνά πρόκληση, ειδικά σε περιβάλλοντα πολυνέφους. Οι λανθασμένες υποθέσεις σχετικά με τις αρμοδιότητες μπορεί να οδηγήσουν σε κενά ασφαλείας για τα οποία κανένα από τα δύο μέρη δεν θεωρείται επίσημα υπεύθυνο. Για αυτόν τον λόγο, είναι απαραίτητη η σύνταξη λεπτομερούς τεκμηρίωσης και η χρήση εργαλείων παρακολούθησης για την αξιολόγηση του επιπέδου ασφάλειας και της συμμόρφωσης με τις καθορισμένες διαδικασίες.

Ρήτρες Αποζημίωσης

Οι ρήτρες αποζημίωσης συνηθίζονται όλο και περισσότερο σε συμβάσεις B2B, δηλαδή διατάξεις που απαιτούν από το ένα συμβαλλόμενο μέρος να καλύπτει ζημίες, οικονομικές απώλειες και νομικά έξοδα στο άλλο συμβαλλόμενο μέρος που προκύπτουν από περιστατικά κυβερνοασφάλειας. Τέτοιες ρήτρες είναι πολύ σημαντικές για τη διαχείριση κινδύνων όσον αφορά τις συμβάσεις, ιδίως σε περιβάλλοντα όπου πολλαπλά μέρη μοιράζονται την ευθύνη για κοινά συστήματα και δεδομένα. Οι ρήτρες αποζημίωσης ενδέχεται να περιλαμβάνουν τα εξής:

  • αποζημίωση εξόδων που προκύπτουν από ρυθμιστικές και νομικές διαδικασίες
  • κάλυψη του κόστους ενημέρωσης πελατών για διαρροές δεδομένων
  • επιστροφή των εξόδων λόγω διακοπής της επιχειρηματικής δραστηριότητας
  • κάλυψη των προβλεπόμενων στις συμβάσεις ποινών για τους τελικούς πελάτες

Για να είναι αποτελεσματικές, πρέπει να διατυπώνονται με ακρίβεια, να αναφέρουν συγκεκριμένες περιπτώσεις κατά τις οποίες τίθενται σε ισχύ και να οριοθετούν με σαφήνεια το πεδίο εφαρμογής της ευθύνης. Συχνά αποτελούν αντικείμενο διαπραγματεύσεων ήδη από το στάδιο της σύναψης μιας συμφωνίας-πλαισίου ή ενός διαγωνισμού. Για τους ασφαλιστές, η ύπαρξη τέτοιων ρητρών στις συμβάσεις αποτελεί επίσης θετικό μήνυμα όσον αφορά την ωριμότητα του οργανισμού στη διαχείριση κινδύνων, κάτι που μπορεί να επηρεάσει το ύψος των ασφαλίστρων ή τη διαθεσιμότητα της ασφαλιστικής κάλυψης.

Κυβερνοασφάλεια στη Ναυτιλία

Η ναυτιλιακή βιομηχανία, ως μέρος κρίσιμων υποδομών, οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις κυβερνοαπειλές με ιδιαίτερο τρόπο. Η αυτοματοποίηση των λιμενικών διαδικασιών, τα ψηφιακά συστήματα ναυσιπλοΐας, η ενοποίηση των εφοδιαστικών αλυσίδων με λύσεις νέφους και η εξάρτηση από απομακρυσμένη επικοινωνία εκθέτουν τον τομέα σε επιθέσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε:

  • διακοπή λειτουργίας λιμένων και πλοίων
  • διαταραχές στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα
  • απειλές για την ασφάλεια ανθρώπων και περιβάλλοντος

Τα ασφαλιστήρια που απευθύνονται στον ναυτιλιακό τομέα συχνά περιλαμβάνουν διευρυμένη κάλυψη, η οποία περιλαμβάνει:

  • διακοπή λειτουργίας λιμένων και ακινησία πλοίων
  • κυβερνοεπιθέσεις σε συστήματα επί του πλοίου (π.χ. ECDIS, AIS, GMDSS)
  • διακοπή μετάδοσης δεδομένων και απώλεια σύνδεσης με τα κεντρικά
  • κόστος εναλλακτικών ρυθμίσεων μεταφοράς λόγω αποτυχίας IT
  • ευθύνη έναντι πελατών και συνεργατών για καθυστερήσεις

Ο Ρόλος του IMO στη Ρύθμιση της Κυβερνοασφάλειας στη Ναυτιλία

Ως απάντηση στις όλο και πιο έντονες απειλές, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) ανέπτυξε κατευθυντήριες γραμμές για τη διαχείριση των κυβερνοκινδύνων στη θάλασσα. Από την 1η Ιανουαρίου 2021, σύμφωνα με την απόφαση IMO MSC.428(98), κάθε πλοίο που υπάγεται στη σύμβαση SOLAS (συμπεριλαμβανομένων εμπορικών και επιβατηγών πλοίων) πρέπει να αποδεικνύει ότι το σύστημα διαχείρισης ασφάλειας καλύπτει και τους κυβερνοκινδύνους (κώδικας ISM). Αυτό σημαίνει ότι οι πλοιοκτήτες και οι διαχειριστές υποχρεούνται να:

  • εντοπίζουν απειλές και τρωτά σημεία σε συστήματα IT και OT
  • εφαρμόζουν διαδικασίες πρόληψης και απόκρισης σε περιστατικά
  • εκπαιδεύουν τα πληρώματα σε θέματα κυβερνοϋγιεινής
  • δοκιμάζουν τα μέτρα ασφαλείας και να ενημερώνουν τακτικά τα συστήματα

Η εκπλήρωση αυτών των απαιτήσεων αποτελεί ολοένα και περισσότερο προϋπόθεση για τη σύναψη ασφάλισης κατά των κυβερνοεπιθέσεων για τους πλοιοκτήτες και βασικό στοιχείο των αξιολογήσεων κινδύνου που πραγματοποιούν οι ασφαλιστικές εταιρείες.